19 Temmuz 2014 Cumartesi

Daha çok atkı, bere örmekte kullanılan bir örgü türü ...

Selanik,
Daha çok atkı, bere örmekte kullanılan bir örgü türüdür.

Örgü türleri;
Lastik,
Atkı,
Ters,
Düz,
Haraşo,
Selanik, 


Selanik örgü, daha çok bebek giysilerinde, bere ve atkılarda çok kullanışlıdır. Örgü her iki  taraftan lastik gibi gözüken fakat gevşek olan bir örgü türüdür. Çok basit olarak kes - al - at şeklinde yapılır. İlk ilmek her zaman boş alınır. Bir ilmek düz ve ip öne geçirilir. Çift ilmek, ikisi beraber alınır. Sonraki tek ilmek alınır ve üstüne ilmek atılır. Kısaca çift ilmeği kes, tek ilmeği al ve üstüne at şeklinde örgü örülür.

18 Temmuz 2014 Cuma

Eskiden kimi gezgin dervişlere verilen ad...

Abdal,
Gezgin derviş.
Eskiden kimi gezgin dervişlere verilen ad. 
Kalender, derviş.
Arapça (Ebdâl ابدال ).
Derviş, abdal, Ermiş, Kalender.
Dilenci kılıklı, üstü başı perişan kimse.
Genel olarak gezginci dervişlere verilen ad.
Yetmiş ermişe verilen ad. 

Kendini Allah'a adamış. 
Allah'a teslim olmuş, bu yolda çile çekmiş kimse.  

Abdal kelimesinin diğer anlamları;
Çingene.
Dilenci.
Davul, zurna çalan, çalgıcı.
Sünnetçi.
Yaşlı adam.
Tamahkar, açgözlü, cimri.
Serseri.
Avare.
Tembel.
Beceriksiz.
Deli.
İtibarsız.
Kul, köle.

17 Temmuz 2014 Perşembe

Ardıç ağacının kozalağı ...

Efin,
Ardıç ağacının kozalağı.
Ardıç tohumu.

Ardıç meyvesi. 
Haşhaş tohumu.
Ardıç kozalağı.
Çürük ceviz. 

Ardıç ağacı; (Juniperus).Servigiller (Cupressaceae) familyasından Juniperus cinsinden, iğne yapraklı, 8-10 m. boylanabilen, uzun ömürlü (600 yıl)  bir ağaçtır.


Bu ağacın üremesi bir kuşa bağlıdır.  Ardıç ağacının tohumları, efin (parlak siyah, kozalak şeklinde)  yere düşer. Ardıç kuşu (Diğer isimleri; Karatavuk, Çil bakal, Cırık) tarafından yenirse sindirim esnasında tohumlar açılır. Açılan tohumlar kuşun dışkısı ile toprağa karışarak çimlenir.  Bu şekilde ancak üreyebilen ardıç ağacı doğada güç şartlarda yetişir. Ayrıca ardıç ağacının tohumları yemeklerde koku ve tat vermek amacıyla kullanılır.  Kozalağın içeriğinde uçucu yağ, reçine, sakkoroz, C vitamini vardır.  

Bazı dinlerde eskiden beri kutsal bir ağaç olduğuna inanılmıştır. Bu nedenle bazı yörelerde bu ağacın dallarına bez, çaput bağlayarak dilek tutarlar. Hatta dalları bazı tekke ve zaviyelerde tütsü olarak kullanılırak güzel bir koku elde edilir. Ağacın odunundan güzel kalem olur. Dallarından elde edilen katran ise egzama ve uyuz hastalıklarının tedavisinde kullanılır.

Katran Ardıcı, Adi Ardıç, Bodur ardıç, Kokar Ardıç, Finike Ardıcı, Yüksek ardıç gibi türleri vardır.

Yassı ve dar biçimli metal parça ...

Lama, 
Frn. Lame, 
Alm. Klinge, Blatt.
İng. Sheet of metal, lamina, plate, blade.

Yassı ve dar biçimli metal parça.  
Küçük maden ya da cam şerit.
Silme.

Uzunluk eksenine dik kesitleri dikdörtgen olan, sıcak haddelenmiş çelik malzemelere genel olarak lama denilmektedir. Şerit biçiminde yapı demiri.

Genel kullanım amaçlı sıcak haddelenmiş yassı çelik çubuklardır. Tıraşlamada, dilmede, kesmede, kazmada kullanılan ekipmanların madeni kısımları bu lamalardan yapılır. Köprü ve Demiryolu işlerinde de çok kullanılır. Elektrik hatlarının nakledilmesinde, taşınmasında kullanılan direklerin imalatında uzun ve yassı demir veya çelik parçalardır.
Lama Demiri olarak bilinen malzeme, çelik konstrüksiyon işlerinde ana taşıyıcı olarak kullanılmaktadır. Diğer demir türlerine göre daha az tercih edilen lamalar diğerlerine göre daha etli görünümünde ve kullanım alanları kısıtlıdır.  

Çeşitleri; 
Parlatma laması, Şekil verme laması, Delgi laması, Çelik lama, Silme, Paslanmaz Lama.

304, 316 Kalitede Paslanmaz Lama - Silme:
Çelik Lama (TS EN 10058).
Çelik Lama (DIN 1016, 1017, 1543).

Lama kelimseinin diğer anlamları;

Tibetlilerde ve Moğollarda Buda rahibi.
Amerika’'da yetişen ve devegiller familyasından olan bir hayvanın ismidir.
Tibet ve Moğolistan’da Buda rahibi ve üstad, üstün kişi anlamlarına da gelmektedir.

15 Temmuz 2014 Salı

Nazar değmesine karşı tütsü olarak kullanılan bir bitki ...

Üzerlik,
Latince Peganum harmala.

İngilizce harmala, wild rue.
Nazarlık otu.
Nazarotu.
Nazarlık. 
Nazar değmesine karşı tütsü olarak kullanılan bir bitki. 
Tütsüsü nazara iyi geldiğine inanılan kokulu bir ot, bitki. 
Bu bitkinin tohumlarından yapılan nazarlık veya süs olarak kullanılan eşya.
Mavi boncuk, atkestanesi, muska gibi çocuk üstüne takılan nazarlıklarla beraber kullanılır. 
Parkinson hastalığına ve uykusuzluğa karşı faydalıdır. Tohumları bulunan beta karbolin alkaloitleri nedeniyle mera hayvanlarında felce  neden olur.  Hindistan’da afrodizyak olarak kullanılmaktadır. Cinsel gücü ve isteği arttırdığına inanılmaktadır.   

Demirdikenliler familyasından sedef otugillerden, yaprakları almaşık, çiçekleri yeşilimsi - beyaz renkte, çok dallı bitkidir. Susama benzeyen, basık küre şeklinde olan tohumları acı, halk hekimliğinde tedavi amaçlı kullanılan bir bitkidir. Bu ot tütsü olarak kullanılır. Asya,  Afrika ve Amerika’nın sıcak bölgelerinde çok yetişir. Yurdumuzda ise Orta Anadolu’da yetişir. Meyveleri toplanıp, kurutularak nazarlık yapımında kullanılan, 30-40 cm. boyunda çok yıllık, otsu bir step bitkisidir.

14 Temmuz 2014 Pazartesi

Gübrelerini toplamak üzere güvercinler için yapılan kule ...

Abam,

Gübrelerini toplamak üzere güvercinler için yapılan kule.
Güvercin gübresi, Avrupa'da 16., 17. ve 18. yüzyılda çok değerli bir kaynak olarak kabul edilmiştir. Güvercinin gübresi, çiftlik gübresine göre çok daha etkili olduğu düşünülmektedir.  

Güvercin gübresine Güherçile yani potasyum nitrat olarak kullanılırdı. Bu ise gübre, roket itici yakıtı ve havai fişeklerin üretiminde kullanılır. Ayrıca kükürt ve odun kömürü ile belirli oranlarda karıştırılırak karabarut yapılırdı. Bu nedenle tarih boyunca çok kıymetli bir ürün olmuştur.

Bu gübre kıymetli olduğu için eski devirlerde silahlı muhafızlar tarafından çalınmaması için korunmaktaydı. Gübreler genel olarak güvercin evlerinde, yani güvercinliklerde toplanırdı. Buralar silahlı kişiler tarafından korumaya alınmıştır. Ayrıca bir çok kaynakta da belirtildiği üzere güvercinlerin gübrelerini abam denilen özel yapılmış gübre toplama kulelerinden faydalanmışlardır. Bu kulelerde yılanların girmemesi için hiç pencere yoktur. Her sene toplanan gübreyi dışarıya almak için bir kapısı vardır. 


İngiltere'de 16. yüzyılda güvercin gübresinde bulunan güherçile, barut'un temel maddesini oluşturmaktaydı. Bilinen tek kaynak güvercinlerdi. Bu nedenle son derece değerli bir meta olarak kabul edildi. Hatta İran'da, güvercin eti yemek yasaktır. Ülkenin bir çok yerinde güvercinlikler kurulmuş ve bu güvercin evlerinden gübreleri toplamak için abam denilen özel kuleler yapmışlardır. En pahalı ve kıymetli gübredir. Fazlası ağaçları yakar.  Yoğun miktarda azot içerir. Bu nedenle barutun ham maddelerinden birisi olarak güherçile üretiminde kullanılmıştır.
Güvercin pisliği, gübrelerini toplamak için güvercinler için yapılmış abam denilen bu kuleler alçı ile kaplanmış tuğladan yapılan kulelerdir. Büyüklüğü insanı şaşkınlığa uğratacak büyüklüktedir. Dev bir satranç taşını andıran yapıların içinde kat kat güvercin yuvaları bulunur. Ancak bu kuleler güvercinlerin beslenmesi ya da üremesi için yapılmamıştır. 

Civardaki kavun tarlalarında gübre kullanılmak üzere güvercin sağlamak için yapılmış. Sadece yılda bir kere gübreyi toplamak için açılan bir kapısı var. Yapı malzemesi olarak kil, saman ve tuz kullanılarak yapılan kerpiçlerle bu kulelerde gece ve gündüz arasında görülen aşırı ısı farkları dengelenmiştir. Bir arada yaşayan yüzlerce güvercinin akustik sorunu bu malzemeler kullanılarak giderilmiştir. 

Güvercinlerin gübresi eskisi kadar olmasa bile ekonomik değer taşımaya devam ediyor. Diyarbakır karpuzlarının yetiştirilmesinde güvercin gübresi kullanılıyor ve karpuzun tadı ve büyüklüğü 50-60 kilogram olmaktadır.  
Organik tarımının kaynaklarından biri olarak  güvercin gübresine olan ihtiyaç günden güne artıyor. 

Diyarbakır'da da eskiden güvercin gübresi ihtiyacını karşılamak üzere yabani güvercinler için kuleler yapılmıştır. Boranxane, Boranhane denilen bu kuleler dicle nehri kenarındaki köylerdedir.  
Yabani güvercinlere de Boran denir. Zazaca boron kelimesinden gelmektedir. Günümüzde halen içinde güvercinler beslenen kuleler, apartmanlar vardır ve tarımda kullanılmaktadır.

13 Temmuz 2014 Pazar

Şam tatlısı olarak bilinen bir tatlı ...

Şambali, 
Şambalı,
Şam tatlısı, 
Şambaba,
Baba tatlısı, 
Şambalı tatlısı arap mutfağından gelir.
Şam tatlısı olarak da bilinen Şambali tatlısının tarifi şöyledir. 

Malzemeler;
1 su bardağı un,
2,5 su bardağı irmik.
1 su bardağı toz şeker,
1 su bardağı yoğurt. 
1 çay bardağı sıvı yağ,
1/2 çay bardağı süt.
2 paket vanilya,
1 paket kabartma tozu.
50 gr badem. (Bademler sıcak su içerisinde 5 dakika bekletilerek kabukları soyularak kullanıma hazır hale getirilir.)

Tatlının yapılışı;
Önce tatlının şerbetin, 2 su bardağı toz şeker ile 2 su bardağı su bir tencerede kaynatılır. Şerbetin içine bir dilim limon eklenerek  1-2 dakika daha kaynatılır.  Hazırlanan şerbet ocaktan alınarak soğ soğumaya bırakılır. 

Şeker, sıvıyağ ve yoğurt bir kap içerisinde iyice çırpılır. İçerisine irmik, süt, vanilya ve kabartma tozu eklenerek tel çırpıcı ile iyice çırpılır. Un, azar azar karışımın içerisine ilave edilir. Bu esnada çırpma işlemine devam edilerek hamur haline getirilir. Şambali hamuru, margarinle yağlanmış tepsiye boşaltılarak üzeri düzeltilir. Önceden hazırlanmış bademler hamurun üzerine eşit aralıklarla batırılır. Fırın önceden 180 °C ' ye  ısıtılır. Tepsi fırına atılarak üzeri nar gibi kızarana kadar 30-40 dakika pişirilir. Fırından çıkan tatlı, ılıması için biraz bekletilir. Sonra dilimlere ayrılır. Üzerine önceden hazırlanmış ılık şerbet dökülür. Şambali tatlısının yanında dondurma güzel gider.

Eskiden bu tatlıyı dilimler halinde okul önlerinde 25 kuruşa seyyar tatlıcılar satarlardı. Bu tatlıyı en iyi de rahmetli Kadim Emmi yapardı. Eskiden olduğu gibi halen seyyar tatlıcılar  aracılığı ile satılır. Ramazan aylarında özellikle yapılmaktadır.

Bulmaca Bul